4 - هر كدام از ابوين و زوجين دو سهم أعلى و أدنى دارند ولى براى دختر يا هر دو دختر و دو خواهر فقط يك سهم هست پس وقتى نقص ، بر هر دوى آنان وارد گرديد ، ارباب سهام در اين مورد مساوى مىگردند . پاسخ ما : و امّا پاسخ از استدلال مخالفت به اين ترتيب مىباشد امّا قياس كه بطلان آن پيش ما اماميّه روشن و هويدا است و بر فرض پذيرش . ورود نقص در ديون به جهت امرى است كه در اينجا وجود ندارد و آن ترجيح بلا مرجّح مىباشد امّا در اين مورد ( ارث ) پس مرجّح موجود است و آن چيزى است كه ما ذكر نموديم كه دو دختر نصيب ادنى را دارند بر خلاف زوجين و أبوين . و امّا پاسخ از حديثى كه از على ( عليه السّلام ) نقل شده است جواب ايشان در راستاى انكار بر قائلين بر عول مىباشد . چون اجماع اهل بيت ( عليهم السّلام ) بر اين امر منعقد است كه آنان قائل بر عول نبودند بلكه همواره منكر آن بوده‌اند و امّا داستان عمر پس اوّلا منع اجماع مىنمائيم و ثانيا سكوت هم هرگز دليل بر موافقت قلبى نيست به اين نشان كه ابن عبّاس پس از عمر اظهار مخالفت نموده است و گفته است : اين هبهء او است و او فرد بوده است نه هبه خداوند منّان . * * * إنعطاف به اطرافيان : [ 398 ] آيهء دهم : « وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفاً » « 1 » ؛ « به هنگام تقسيم ارث زمانى كه نزديكان ، يتيمان و مساكين حاضر شدند پس به آنان نيز از آن روزى دهيد و با آنان گفتار شايسته داشته باشيد » . گفته شده است اين آيه با آيهء ارث به نسب منسوخ شده است و باز گفته شده است اين آيه تحكيم كنندهء آيهء ارث مىباشد و مستحبّ است به هنگام تقسيم ارث إعطاء و احسان به كسانى كه سهمى ندارند اعمّ از نزديكان ، همسايگان ، مساكين و يتيمان صورت پذيرد و از سعد بن جبير نقل شده است كه گويد : عدّه‌اى مىگويند نسخ شده است به خدا سوگند ! نسخ نشده است ولى از چيزهايى است كه در مورد آن بين مردم سستى به خرج مىدهند و گفته‌اند : اين امر مختصّ عين مال است امّا زمين و برده پس نه ، بلكه مىگويند آن قول معروف : عذر از مال صغير است اگر در بين ورثه صغيرى بوده باشد ولى او اعتذارى طلبد كه اگر مال از آن من بود به شما عطا مىكردم ولى چه كنم كه مال صغير است ، و نمىشود كارى انجام داد . و باز گفته

--> ( 1 ) . سورهء نساء آيهء 8 .